Op minstens vijftien zon- en feestdagen in het kerkelijk jaar werd van Johann Sebastian Bach (1685-1750) verwacht dat hij de diensten in de twee hoofdkerken van Leipzig opluisterde met composities op de traditionele liturgische teksten van Kyrie, Gloria en Sanctus. Van deze werken zijn er verschillende bewaard gebleven. Anders dan de passies en motetten worden ze echter relatief weinig uitgevoerd; zelfs onder Bach-liefhebbers zijn ze soms nauwelijks bekend. De kerstdagen vormden belangrijke hoogtepunten in het kerkelijk jaar, waarop Bach zijn toonzettingen van de misteksten uitvoerde. Daarom staat in de adventsperiode van 2026 een dag in het teken van Bachs Kyrie-Gloria-missen.

In deze studiedag staan Bachs missen BWV 233-236 en de twee zettingen van het Sanctus BWV 237-238 centraal. In de negentiende en twintigste eeuw heeft de Bach-wetenschap deze missen verschillende benamingen gegeven: ze werden ‘Lutherse missen’ genoemd en ook wel aangeduid als ‘missae breves’. Tegenwoordig gaat de voorkeur uit naar de term ‘Kyrie-Gloria-missen’.

Rond 1800 behoorden Bachs Kyrie-Gloria missen tot zijn meest uitgevoerde werken. Een van de redenen waarom deze stukken later minder populair zijn geworden dan bijvoorbeeld de Matthäus-Passion of het Weihnachtsoratorium, is dat de missen grotendeels bestaan uit zogeheten parodieën. In de muziekwetenschap betekent parodie het aangepaste hergebruik van eerder gecomponeerde muziek. Juist de Kyrie-Gloria-missen bieden een goede mogelijkheid om Bachs hergebruik van muziek te bestuderen. Tijdens de studiedag worden enkele misdelen vergeleken met hun oorspronkelijke versies en komen de verschillen duidelijk naar voren. Ook is er aandacht voor de liturgische context waarin Bach deze werken schreef en uitvoerde.

Deze studiedag zal op 11 december 2026 van 10.30 uur tot 15.30 uur worden gehouden in het gebouw van de Vrije Universiteit aan De Boelelaan 1105 in Amsterdam. Voor meer informatie en aanmelding kunt u hier klikken.