Niets markeert de uniciteit van de symfonieën van Ludwig van Beethoven (1770-1827) meer dan het loutere gegeven dat Beethoven, nadat Haydn er meer dan 100 op papier zette en Mozart (inclusief de ongenummerde) ruim 60, er ‘maar’ negen schreef. Maar in dit negental werken voltrok zich één van de belangrijkste omwentelingen van de Westerse muziekgeschiedenis: wat voor Haydn en Mozart goed beschouwd nog gebruiksmuziek was, waardeerde Beethoven op tot het meest verheven genre in de instrumentale muziek, met de pretentie qua diepgang niet voor een filosofisch werk onder te doen. Iedere symfonie heeft een volstrekt eigen karakter en samen vormen ze een muzikale wereld, die voor generaties componisten na Beethoven even onuitputtelijk als onvermijdelijk was. En twee eeuwen na de eerste uitvoering van de Negende symfonie, waarin het slotkoor ‘Seid umschlungen, Millionen’ – ‘Wees omarmd, miljoenen’ – uitroept, zijn al Beethovens symfonieën door vele miljoenen muziekliefhebbers over de hele wereld omarmd.
Maar misschien bent u, ondanks dat Beethovens symfonieën zo bekend zijn, nog nooit aan zijn symfonieën toegekomen, bijvoorbeeld omdat u nog maar pas met klassieke muziek in aanraking bent gekomen. Dan kan deze cursus behulpzaam zijn om in begrijpelijke woorden Beethovens symfonieën uitgelegd te krijgen en voor uzelf een muzikale wereld te ontdekken, die in de afgelopen twee eeuwen al voor ontelbare mensen van onschatbare waarde is geweest.
Of misschien zijn Beethovens symfonieën voor u zó overbekend dat u zich afvraagt of u hierin ooit nog iets nieuws zou kunnen horen. Als we echter gaan proberen de werken te beluisteren met de oren van Beethovens tijdgenoten – bijvoorbeeld door de reacties van die tijdgenoten in krantenrecensies te bestuderen – kunnen deze overbekende stukken een nieuwe dimensie voor ons krijgen. Tevens kunnen we ons buigen over de wisselende wijze waarop Beethovens symfonieën in de achterliggende twee eeuwen zijn gewaardeerd – en gespeeld. De inzet van deze luistercursus is om in aanloop naar de herdenking van de 200e sterfdag van Beethoven (op 26 maart 2027) Beethovens symfonieën met ‘nieuwe oren’ te kunnen beluisteren.
De cursus bestaat uit vijf colleges:
I Symfonie nr.1 in C, op.21 – Symfonie nr.2 in D, op.36
II Ballet Die Geschöpfe des Prometheus – Symfonie nr.3 in Es, op.55 ‘Eroica’
III Symfonie nr.4 in Bes, op.60 – Symfonie nr.5 in c, op.67
IV Symfonie nr.6 in F, op.68 ‘Pastorale’ – Symfonie nr.7 in A, op.92
V Symfonie nr.8 in F, op.93 – Symfonie nr.9 in d, op.125
De cursus zal worden gedoceerd op vijf maandagavonden 11 en 25 januari, 8 februari, 1 en 15 maart 2027 van 19.30 uur tot 21.30 uur in de collegezaal van het ArtEZ conservatorium, Van Essengaarde 10 in Enschede.
